Klik hier voor een vergroting

Ik kan niet zeggen of de teerlucht die om het schip hangt, nu vies is of aangenaam. Het is een must, de geur is altijd aanwezig. Als ik in het Centraal Museum ben, loop ik altijd langs het schip. Gelukkig ligt het in een afgesloten ruimte, zodat de lucht niet door andere zalen zweeft. Het hoort gewoon bij dat ene gewelf. Ergens anders zou de teerlucht een irritante stank zijn.

Tijdens de opening van het verbouwde Centraal Museum zwerf ik wat door de hal. Dan loop ik als eerste door naar het gewelf met het Utrechtse schip. Ik merk dat ik m'n pas versnel als ik de teer ruik. In de gang komt mij al een geurvaandel tegemoet. De deur moet even open zijn geweest.

Het schip ligt er nog, net als vroeger. Alleen heb ik nu geen zin om er echt van te genieten. De rustgevende uitstraling, die ik me herinner, lijkt te zijn verdwenen. De geur is er nog, en het schip is ook niet veranderd, alleen schoongemaakt. Het geluid valt me nu op. Er is een soort geluidsdecor gemaakt, dat op de achtergrond te horen is. Eigenlijk is het zo luid dat het eerder voorgrond is. Eerst denk ik dat het havengeluiden zijn, maar ik kan er niets anders van maken dan een elektronisch geluid.

Net als de geur heeft het geluid niets te maken met het schip en de tijd dat het nog gebruikt werd. De kennis van hoe het schip vroeger echt geroken heeft, moeten we ergens anders vandaan halen. Geuren zijn zelden onderdeel van een geëxposeerd object. Ik herinner me nog wel een expositie van het Universiteitsmuseum, met nagebouwde middeleeuwse steegjes waar de geur van toen te ruiken was.

Het Universiteitsmuseum zit nog aan de Biltstraat, en in de expositie staat de geur centraal. Door chemische stofjes bij elkaar te gooien, bootsen ze in het museum de geuren van locaties uit een middeleeuwse stad na. Ze proberen het in elk geval. Helaas is de chemische component zo overheersend, dat ik naar buiten ga met de chemische geur nog in m'n neus.

De chemische component is blijkbaar sterker dan de geur uit de middeleeuwen. Chemische geur past niet bij de middeleeuwen. Zo past elektronische geluid niet bij een schip van 1000 jaar oud. Helaas weet ik niet meer wat m'n reactie was bij m'n allereerste kennismaking met het Utrechtse schip. Misschien vond ik de lucht wel net zo misplaatst als nu het geluid.

Frans de Jonge